Kaplica pogrzebowa w Stroniu Śl.

Fot. Thor

W pierwszej połowie XIX wieku największe skupiska ewangelików znajdowały się w Strachocinie i w Stroniu, ze względu na sąsiedztwo z dobrami książęcymi i rozwojem przemysłu, który wchłaniał rzesze nowych przybyszów z Czech i z krajów Rzeszy Niemieckiej. Liczba protestantów w obu wsiach nie była jednak wysoka. Początkowo brali udział w nabożeństwach w kościele ewangelickim w Lądku Zdroju, a od 1894 roku — w nabożeństwach ewangelickich prowadzonych w pałacu książęcym w Stroniu. W roku 1913 lub w 1915[1] z inicjatywy żony księcia Albrechta von Preussen i przy pomocy właściciela klucza Stronie, księcia Friedricha Heinricha von Preussen zbudowano obok książęcego pałacu protestancki kościół, który miał też zapewne charakter kościoła dworskiego. Później kościół ten otrzymał status kościoła filialnego. W 1917 erygowano w Stroniu wikariat i otwarto szkołę ewangelicką. W latach 1945-1988 kościół nie był użytkowany[2]. W 1980 roku kościół został przejęty na własność przez parafię w Stroniu Śląskim. Już wtedy przystąpiono do prac porządkowych. Po gruntownych remontach wnętrza i zewnętrznej części kościoła, przeprowadzonych w latach 1986-1988, został on konsekrowany 15 czerwca 1988 roku przez Jego Eminencję Kardynała Henryka Gulbinowicza, Arcybiskupa – Metropolitę Wrocławskiego. Od tej pory, aż po dzień dzisiejszy, kościół pełni funkcję kaplicy cmentarnej pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego.

Kościół położony jest „…na łagodnym stoku wzniesienia ujętego ulicami Turystyczną i Tadeusza Kościuszki, na południowy – zachód od pałacu. Jest on dominantą architektoniczną i w znaczący sposób wzbogaca otoczenie pałacu[3]. Nie bez przypadku zapewne został zbudowany w tym właśnie miejscu, ponieważ doskonale jest widoczny z podjazdu przed pałacem oraz łączy się z nim osią widokową. Dlatego też zapewne zwrócono ku pałacowi fasadę kościoła z dobrze odkutym, kamiennym portalem…”[4].

Fot. Mariusz Burszta

Ogólna koncepcja budowli nawiązuje do średniowiecznych kościołów wiejskich. Utrzymana jest w, potraktowanym syntetycznie, stylu neoromańskim ubogaconym elementami neogotyku bazującego na wczesnym gotyku. Możliwe, że chodziło tu nawet o nawiązanie do stylistyki przełomu stylu romańskiego i wczesnego gotyku. W nawiązaniu do stylu niemieckiego romanizmu zastosowano addycyjność kompozycji bryły. Wieżę umieszczono nad prezbiterium, kształtując ją jako dość masywną. Połacie jej iglicy przepruto osiami okiennymi. Wczesny neogotyk zadecydował zaś o zastosowaniu przypór i o formach portalu oraz kamieniarki okiennej. Pojawiły się tutaj również elementy postsecesji w postaci dużych, prostokątnych okien. Bryła nowego kościoła ukształtowana jest dość umiejętnie, gdyż zapewne budynek ten projektowany był przez architekta zatrudnionego przez rodzinę książęcą[5].

Fot. Mariusz Burszta

Kościół jest murowany, otynkowany i niezorientowany. Założony jest na planie litery „T” przyjmując formę jednoprzestrzenną z aneksami. Posiada niewyodrębnione zamknięte prosto prezbiterium, które jest włączone w linię sąsiadujących aneksów. Nad prezbiterium jest umieszczona wieża zbudowana na planie czworoboku. Przed fasadą usytuowano kruchtę założoną na planie prostokąta, poprzedzonego kamiennymi schodami. Bryła budynku kształtowana jest addycyjnie, a jego człony nakryte są dwuspadowymi dachami. Masywna wieża osłonięta wysoką iglicą, w połacie której wprowadzono osie okienne. W tympanonie przedstawiono scenę Ukrzyżowania wraz z adorującymi Chrystusa aniołami. Możliwe, że jest to przekształcona scena Ukrzyżowania z Marią i św. Janem. Kamieniarka portalu jest utrzymana na dobrym poziomie artystycznym. Obramienia okien są kamienne, profilowane, miejscami zaś posiadają maswerki[6].

Fot. Mariusz Burszta

Warto dodać, że pomiędzy kościołem a dawnym dworem stoi najpiękniejsza na Ziemi Kłodzkiej kolumna wotywna. Czworoboczny falisty trzon posiada delikatne płaskorzeźby z wizerunkami nowotestamentalnymi. Nasada zaś jest ze scenami pasyjnymi[7]. Barokowa kolumna wotywna została ufundowana w 1672 roku przez ówczesnego sędziego Wolfa[8]. Powstała jako przydrożne miejsce modlitewne lub w nawiązaniu do którejś z fal panującej wówczas zarazy. Jest to rzeźbione w piaskowcu, dzieło manierystyczne z elementami baroku, o wysokości 450 cm[9]. Wśród przewijających się motywów winorośli i ptaków odnaleźć możemy także: Niepokalaną, Maryję z Dzieciątkiem i św. Michała Archanioła i inne.

Wirtualny spacer zobacz tutaj




[1] Konsekrowany 27 grudnia 1915 roku jako kościół Chrystusa. V. Marx, Grafschafter Kirchen in heutiger Zeit, Leimen – Heidelberg 1978, s. 335.

[2] I. Rybka-Ceglecka, Studium środowiska…, dz. cyt., t. II, s. 94.

[3] Chodzi tutaj o dawny zespół dworski Marianny Orańskiej. Dziś mieści się tutaj siedziba Urzędu Miasta i Gminy Stronie Śląskie. W cieniu Śnieżnika. Ilustrowany przewodnik z mapami, Jelenia Góra 2005, s. 42.

[4] I. Rybka-Ceglecka, Studium środowiska…, dz. cyt., t. II, s. 94.

[5] Tamże, s. 94-95.

[6] Tamże, s. 95.

[7] P. Güttler, Das Glatzer…, dz. cyt., s. 52.

[8] Słownik Geografii…Masyw Śnieżnika…, dz. cyt., s. 330.

[9] Decyzja w sprawie wpisania zabytku do rejestru zabytków z dnia 28.12.2005 r.

Dodaj komentarz