Historia Parafii

Kościół p.w. Matki Bożej Królowej Polski i św. Maternusa w Stroniu Śląskim usytuowany był do 1945 roku na południowym krańcu Strachocina, a obecnie w wyniku przekształceń układów przestrzennych Strachocina i Stronia oraz ze względu na utworzenie nowego ośrodka miejskiego, znalazł się w jego centrum. Świątynia stoi blisko szczytu wzniesienia, u stóp którego znajduje się ulica Tadeusza Kościuszki, na tak zwanej Stopie Pańskiej, na zboczu pasma Krowiarek. Jest najbardziej znaczącą w okolicy dominantą wysokościową. Główne wejście na teren kościelny prowadzi od strony ulicy Kościelnej, wybrukowanej granitową kostką[1].

Parafia istniała tu już w roku 1264, kiedy to potwierdzono jej przywileje. Pierwszy kościół był budowlą drewnianą. Pierwsze informacje o nim pochodzą z lat 1285-1295. Dokument darowizny dla klasztoru w Kamieńcu z roku 1325 mówi o plebanie ze Strachocina a dokument z roku 1296 roku wspomina o tymże proboszczu ze Strachocina. Nosił on imię Michał[2]. W 1325 roku istniała już parafia. Należały do niej wówczas 2 łany dóbr parafialnych. W latach 1560 i 1631 kościół nosił wezwanie św. Maternusa. Został dość wcześnie przejęty przez luteran, ale już w latach 1550 i 1558 został przywrócony przez księcia Ernesta katolikom.

W roku 1558 proboszczem był ksiądz Krzysztof Nachwiz, który nauczał według własnego uznania, zaś w 1550 roku proboszczem był ksiądz Michał Sattler. Do parafii w Strachocinie należały wówczas miejscowości: Stronie i Goszów. Później, w 1566 roku lub 1575, kościół został ponownie przejęty przez protestantów. W 1590 roku proboszczem był Michał Bock z Brzegu nad Odrą, poprzednio diakon parafii kłodzkiej. Z końcem 1600 roku zastąpiono luterskiego kaznodzieję przez byłego augustianina. Już jednak 10 lipca roku 1601 protestanci zostali usunięci na polecenie cesarza Rudolfa II, który nad parafią sprawował swój patronat. W 1603 roku kościół przejęli jezuici i niedługo później przekazali go świeckiemu kapłanowi, który jednak nie utrzymał się długo. Został po roku 1609 zastąpiony przez proboszcza nastawionego bardziej kontrreformacyjnie. Katolicy zatrzymali kościół do 1611 roku, utracili go na rok i odzyskali w roku 1612. W 1618 roku katolicki proboszcz został wypędzony, a protestanci użytkowali kościół w latach 1618-1623. Był on wówczas zarządzany przez pastora z protestanckiej parafii w Bolesławowie. Kościół w Strachocinie katolicy odzyskali ostatecznie w roku 1623. Te wszystkie omówione powyżej zabiegi protestantów i katolików o kościół w Strachocinie wynikały z tego, że był praktycznie jedynym, liczącym się kościołem w południowo – wschodniej części hrabstwa. Ponadto znajdował się w dużej wsi i obsługiwał bardzo rozległą parafię. Dwa inne, nowe i jedyne kościoły w okolicy, wzniesione w Bolesławowie i Nowym Gierałtowie, nie miały już takiego znaczenia, w związku z czym katolicy przed 1623 rokiem nie podejmowali prób odzyskania ich[3].

W 1624 roku kościół w Strachocinie należał do parafii w Bystrzycy Kłodzkiej. Później ponownie erygowano parafię w Strachocinie, w skład której weszły miejscowości: Bolesławów i Nowy Gierałtów, z tamtejszymi kościołami. W latach 1718 i 1728 strachocińska parafia została pomniejszona o nowoerygowane parafie w Nowym Gierałtowie i w Bolesławowie. „…W latach 1841-1946 do dość dużej parafii w Strachocinie należały: Stronie Śląskie z kolonią Rohrbach, Goszów z kolonią Sucha Góra (Dürrenberg), część Starego Gierałtowa, Nowa Morawa, Kletno i Młynowiec z kolonią Popków. Patronat nad kościołem sprawowali właściciele dóbr w Stroniu, od lat trzydziestych XIX wieku księżna Marianna Orańska oraz jej spadkobiercy. Od 1896 roku działało w parafii stowarzyszenie katolickie (Gesselschaftvereins), a od lat 1908-1910 związek robotników (Arbeitenrereins). Po roku 1915 założono przy parafii kongregację maryjną (Marianischen Jungfrau Kongregation). W latach 1904-1905 sprowadzono do Strachocina szarytki (Graue Schwester) z Wrocławia, które zajęły się prowadzeniem ambulatorium. Dom szarytek znajdował się w Stroniu przy drodze do Goszowa. W latach 1920 i 1930 siostry wzniosły na swoim gruncie nowy budynek użytkowany jako przedszkole, które po roku 1933 zostało im odebrane przez władze narodowosocjalistyczne i upaństwowione. W 1937 roku 7 sióstr prowadziło w Strachocinie ambulatorium i dom starców…”[4].

Po roku 1945, kiedy to parafie dawnego Hrabstwa Kłodzkiego zostały włączone w struktury Archidiecezji Wrocławskiej[5], do parafii w Stroniu śląskim włączona została parafia w Bolesławowie z kościołem św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny oraz należące do niej wioski: Stara i Nowa Morawa, Kamienica, Kletno, Młynowiec i Janowa Góra. Następnie włączono Sienną, która wcześniej należała do Konradowa. Wówczas do parafii w Stroniu należały także: Stary Gierałtów, Nowy Gierałtów z kościołem filialnym w Bielicach. Była to jedna z największych obszarowo parafii w Archidiecezji Wrocławskiej sięgająca w promieniu 20 km. Jej pierwszym polskim proboszczem był Ksiądz Andrzej Kolbusz, wyświęcony w 1930 roku we Lwowie, który przybył do Stronia w kwietniu 1946 roku. Administrował parafią do października roku 1952, kiedy to objął parafię w Słupcu[6].

Mocą dekretu Jego Eminencji Kardynała Henryka Gulbinowicza z dnia 19. listopada 1986 roku ustanowiono samodzielny wikariat przy kościele św. Józefa w Bolesławowie. Wikariat obejmował miejscowości: Bolesławów, Bielice, Kamienicę, Kletno, Nowy i Stary Gierałtów, Nową i Starą Morawę. Pierwszym jej rektorem ustanowiono Księdza Stefana Witczaka dotychczasowego wikariusza parafii w Stroniu Śląskim[7]. Kolejnym zaś dekretem z dnia 23. maja 1989 roku utworzono parafię p.w. św. Jana Chrzciciela w Nowym Gierałtowie w skład której włączono: Nowy i Stary Gierałtów oraz Bielice a jej pierwszym proboszczem ustanowiono Księdza Stefana Witczaka[8], który w dalszym ciągu pozostawał rektorem kościoła w Bolesławowie aż do 1998 roku[9]. Od tej pory aż po dzień dzisiejszy do parafii Matki Bożej Królowej Polski i św. Maternusa w Stroniu Śląskim należą miejscowości: Stronie Śląskie, Strachocin, Goszów, Młynowiec, Sienna i Janowa Góra.

Warto dodać, że przy kościele parafialnym w Stroniu w roku 1631 istniała już plebania, która była wówczas uszkodzona. Przy niej była zagroda plebańska. Zespół dawnej plebanii znajduje się dziś przy ulicy Kościelnej 3, na wschód od kościoła i poniżej niego. Ów zespół tworzony jest przez bezstylowe budynki, z jednym nakrytym dachem naczółkowym. Zabudową tą otacza dziś czworoboczne podwórze[10]. Przy nim zaś znajduje się niewielki ogród.




[1] I. Rybka-Ceglecka, Studium środowiska kulturowego gminy Stronie Śląskie, t. II, Opracowanie dla Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Wrocław 1996, Mps KZW., s. 93.

[2] Źródła podają również inne imię pierwszego proboszcza – Dominik. Por. K. Plebanek, „Stronie Śląskie”, w: Informator krajoznawczy, 13(1973), PTTK Wrocław, s. 51.

[3] I. Rybka-Ceglecka, Studium środowiska…, dz. cyt., t. II, s. 91-92.

[4] Tamże.

[5] Do 8 września 1945 roku Kłodczyzna pozostawała w administracyjnych granicach archidiecezji w Pradze. J. Swastek, „Przeszłość i teraźniejszość Kościoła na Dolnym Śląsku”, w: Synod Archidiecezji Wrocławskiej 1985-1991, red. R. Drozd, Wrocław 1995, s. 24.

[6] Archiwum parafialne w Stroniu Śl. Kronika parafialna 1970-1988, [b.s.].

[7] Dekret Kardynała Henryka Gulbinowicza z dnia 19.11.1986 roku, L.dz. 3757/85/86.

[8] Dekret erekcyjny Parafii p.w. św. Jana Chrzciciela w Nowym Gierałtowie z dnia 23.05.1989 roku, L.dz. 790/89.

[9] Wówczas kolejnym rektorem Samodzielnego Ośrodka Duszpasterskiego w Bolesławowie na kolejne 5 lat został Ksiądz Tadeusz Chlipała. „Moderatorzy WSD”, w: Nasze Seminarium. Pismo alumnów Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Świdnickiej, Nr 1 (marzec 2006), s. 8.

[10] I. Rybka-Ceglecka, Studium środowiska…, dz. cyt., t. II, s. 94.

Dodaj komentarz